Trong vòng 5 năm tới, hàng tỷ người có thể sẽ có một trợ lý AI (phần mềm AI hoạt động thay mặt người dùng) làm việc thường trực cho mình. Đó là dự báo Mark Zuckerberg đưa ra tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý II của Meta hôm 29/7. Câu hỏi thực chất hơn là: dự báo đó dựa trên gì, và thị trường có mua không?
Zuckerberg nói gì về tương lai trợ lý AI?
Theo VnExpress KHCN đưa tin từ cuộc họp nhà đầu tư, Zuckerberg mô tả một trợ lý AI sẽ “hiểu rõ các mục tiêu của bạn và làm việc thay bạn 24/7 để đạt được, bất kể trong lĩnh vực nào.” Ông đặt tên cụ thể bốn lĩnh vực ứng dụng: giải quyết vấn đề tài chính, quyết định sức khỏe, quản lý quan hệ cá nhân và điều phối việc nhà.
Về kênh phân phối, Zuckerberg xác định nền tảng nhắn tin là giao diện chính. “Khi tiến tới tương lai mà mọi người đều tương tác với nhiều trợ lý ảo, tôi nghĩ WhatsApp và các nền tảng nhắn tin khác sẽ ngày càng trở nên quan trọng,” ông nói. Meta cũng xác nhận ngay tại cuộc họp rằng WhatsApp hiện là nền tảng dẫn đầu để người dùng tương tác với Meta AI.
Những con số nào cho thấy Meta đang đặt cược lớn?
Dữ liệu tài chính quý II của Meta nói lên khá nhiều điều. Công ty báo cáo dòng tiền tự do (free cash flow, tức tiền mặt còn lại sau khi trừ chi phí đầu tư) đạt 784 triệu USD trong quý, giảm 91% so với mức 8,55 tỷ USD cùng kỳ năm trước, theo công bố tài chính của Meta. Nguyên nhân chính được nêu là đầu tư nặng vào hạ tầng AI.
Ngay ngày hôm trước, 28/7, Meta thông báo hợp tác với BlackRock để xây dựng một trung tâm dữ liệu trị giá 14 tỷ USD tại El Paso, Texas.
Zuckerberg chia sẻ với nhà đầu tư rằng ông tin “biên lợi nhuận từ việc bán AI sẽ cao hơn đáng kể so với bán trực tiếp sức mạnh điện toán.” Ông gọi trợ lý AI cá nhân là “nền tảng cho làn sóng sản phẩm và nguồn doanh thu tiếp theo” của Meta trong những năm tới.
Thị trường trợ lý AI có thực sự tin vào Meta không?
Không hoàn toàn. Dù quy mô đầu tư rất lớn, Business Insider (được VnExpress KHCN dẫn lại) nhận định Meta vẫn chưa thuyết phục được khách hàng hay giới lập trình viên rằng các mô hình AI của họ thuộc nhóm dẫn đầu, sánh ngang với OpenAI, Google hay Anthropic.
Chamath Palihapitiya, cựu giám đốc điều hành Facebook, nói thẳng với Axios rằng Meta “khó có khả năng” bắt kịp đối thủ trong cuộc đua AI tạo sinh (generative AI, tức AI có khả năng tạo ra văn bản, hình ảnh hoặc mã lập trình theo yêu cầu). “Tôi không hiểu và cũng không nắm rõ động lực phía sau để lý giải cho câu hỏi: Tại sao họ thất bại thảm hại đến vậy,” ông nói. Ông kết lại: “Hiện tại, tham vọng vẫn chưa thành.”
Chuyện gì đang xảy ra bên trong Meta?
Làn sóng đầu tư vào AI đang diễn ra cùng lúc với hàng loạt biến động nội bộ. Tháng 5, Meta sa thải khoảng 10% nhân sự, tương đương 8.000 người, và tái cơ cấu thêm khoảng 7.000 vị trí khác, theo VnExpress KHCN.
Cũng trong tháng 5, nhân viên phát tờ rơi tại nhiều văn phòng ở Mỹ để bày tỏ bất mãn với đợt sa thải và một chương trình giám sát máy tính do ban quản lý triển khai. Cuối tháng 6, Meta tạm dừng chương trình này để điều tra nghi vấn rò rỉ dữ liệu. Theo AFP, đến đầu tháng 7, nhiều nhân viên Meta vẫn trong trạng thái “lo lắng kèm tức giận.”
Góc nhìn Hingewise: Điều này có ý nghĩa gì khi AI thay thế tìm kiếm?
Một câu đơn giản tóm gọn rủi ro kinh doanh: nếu người dùng bắt đầu hỏi trợ lý AI “nên chọn dịch vụ nào?” thay vì gõ vào Google, thương hiệu nào không có trong câu trả lời của AI sẽ đơn giản là không tồn tại với câu hỏi đó.
Hãy hình dung một ví dụ cụ thể. Ai đó hỏi trợ lý AI trên điện thoại: “Phòng khám vật lý trị liệu nào gần đây đáng tin?” Trợ lý không trả về một trang danh sách đường link. Nó gọi tên một hoặc hai cơ sở mà nó đã học cách tin tưởng. Những phòng khám không có mặt trong dữ liệu mà trợ lý đó khai thác, dù qua trang đánh giá, danh mục chuyên môn hay nội dung web có thẩm quyền, sẽ không nhận được bất kỳ lượt giới thiệu nào từ cuộc trao đổi đó.
Tín hiệu WhatsApp từ cuộc họp này đáng chú ý riêng. Meta xác nhận WhatsApp là giao diện hàng đầu người dùng dùng để tương tác với Meta AI ngay hôm nay. Logic SEO truyền thống kiểu “xây trang web hiển thị tốt, lưu lượng truy cập sẽ đến” không áp dụng thẳng vào một trợ lý AI nhúng trong ứng dụng nhắn tin riêng tư.
Một chiều mà các nguồn báo cáo không đề cập: quy mô phân phối có thể là yếu tố quyết định hơn năng lực mô hình trong ngắn hạn. Dù Meta AI hiện xếp sau OpenAI trong các bảng đánh giá kỹ thuật, một trợ lý AI hoạt động ở quy mô của WhatsApp vẫn đủ để định hình phần đáng kể các quyết định mua hàng và lựa chọn dịch vụ. Một AI kém hơn nhưng trả lời nhiều câu hỏi hơn sẽ tác động đến nhiều kết quả hơn một AI vượt trội mà ít người tiếp cận.
Nhận định của Hingewise: tín hiệu cụ thể nhất từ cuộc họp này không phải là dự báo 5 năm, mà là xác nhận WhatsApp đã là điểm tiếp xúc chính với Meta AI ngay hôm nay. Với các thương hiệu phụ thuộc vào lượng truy cập từ mạng xã hội và kênh nhắn tin, câu hỏi về việc trợ lý AI tìm thấy, xử lý và tóm tắt thông tin của họ như thế nào đã chuyển từ giả thuyết sang vấn đề cần xử lý thực tế.
Cần kiểm tra gì trước khi trợ lý AI phổ biến rộng hơn?
- Xác định khách hàng của bạn đang dùng nền tảng nào để đặt câu hỏi: ứng dụng nhắn tin, trợ lý giọng nói hay chatbot AI.
- Thử hỏi một trợ lý AI lớn xem nó nói gì khi được hỏi về ngành của bạn hoặc vấn đề cốt lõi mà bạn giải quyết.
- Kiểm tra xem đối thủ có xuất hiện trong các câu trả lời đó mà bạn không có không, rồi tìm hiểu họ sở hữu nội dung hay danh mục gì mà bạn đang thiếu.
- Rà soát xem thông tin sản phẩm và dịch vụ cốt lõi của bạn có được đăng ở định dạng mà hệ thống AI đọc được dễ dàng không: tiêu đề rõ ràng, câu trả lời thẳng vào các câu hỏi thường gặp, structured data markup (đánh dấu dữ liệu có cấu trúc giúp máy hiểu nội dung) nếu phù hợp.
- Xác minh doanh nghiệp của bạn được liệt kê chính xác trên các nền tảng và danh mục mà trợ lý AI thường khai thác: trang đánh giá, danh mục y tế, danh bạ nghề nghiệp.
- Đánh giá xem nội dung của bạn có trả lời trực tiếp các câu hỏi cụ thể không, thay vì chỉ mô tả chung chung những gì bạn cung cấp.
Khoảng cách giữa dự báo 5 năm của Zuckerberg và thực tế thị trường hiện tại vẫn còn rất lớn. Liệu Meta có thu hẹp được khoảng cách năng lực so với OpenAI và Anthropic, hay lợi thế phân phối của WhatsApp sẽ chứng minh là yếu tố quan trọng hơn thứ hạng trong bảng đánh giá mô hình, sẽ là câu hỏi định hình thị trường trợ lý AI trong những năm tới.
Nguồn: VnExpress KHCN, dẫn từ cuộc họp Q2 Meta (29/7), Business Insider, Axios và AFP.