Hơn 95% người tham gia khảo sát của VnExpress đã từng dùng AI, gần 7 trong 10 người dùng ít nhất vài lần mỗi tuần. Nhưng gần 63% cho biết chưa biết sản phẩm hay giải pháp AI nào do người Việt phát triển. Khảo sát diễn ra từ ngày 28/9 đến 4/10, với hơn 12.000 lượt tham gia.
Ai đang dùng AI và dùng để làm gì?
Khoảng 76% người tham gia khảo sát thuộc nhóm tuổi 35–54, theo VnExpress. Ba mục đích sử dụng phổ biến nhất là tìm kiếm thông tin và giải đáp câu hỏi, học tập và nghiên cứu, và xử lý văn bản hoặc dữ liệu. Một người đọc mô tả AI với VnExpress là “một người thầy” có thể trao đổi về những vấn đề mình chưa biết.
VnExpress nhận xét rằng cơ cấu tuổi này cùng các mục đích sử dụng trên cho thấy AI đang được tiếp nhận như một công cụ công việc và học tập, không phải chỉ để trải nghiệm công nghệ. Điều đó, theo VnExpress, có thể mở rộng lực lượng ứng dụng và phát triển AI ra ngoài nhóm kỹ sư công nghệ.
Điều gì khiến người dùng chưa hoàn toàn tin tưởng?
Tần suất sử dụng cao không đồng nghĩa với tin tưởng tuyệt đối. Người tham gia nêu ba mối lo lặp đi lặp lại:
- Thông tin không chính xác hoặc không cập nhật
- Khó kiểm chứng câu trả lời do AI tạo ra
- Lo ngại dữ liệu cá nhân bị sử dụng
Một người đọc chia sẻ với VnExpress rằng họ đã trả tiền cho công cụ AI quốc tế bản trả phí, nhưng công cụ này vẫn chưa cập nhật thông tin về việc Việt Nam chuyển sang mô hình chính quyền hai cấp (cải tổ hành chính địa phương, giảm số tầng chính quyền). Nhiều người tham gia, theo VnExpress, nhấn mạnh AI chỉ là công cụ tham khảo, người dùng vẫn cần tự đánh giá và quyết định.
Một sản phẩm AI Việt đáng tin cần có gì?
Bốn tiêu chí được người tham gia chọn nhiều nhất là: hiểu tiếng Việt và bối cảnh Việt Nam, chất lượng và độ chính xác cao, giải quyết đúng nhu cầu của người dùng Việt, và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
VnExpress nhận xét rằng sản phẩm trong nước có thể có lợi thế ở những bài toán mà nền tảng toàn cầu chưa ưu tiên, chẳng hạn tiếng Việt chuyên ngành, quy định hiện hành trong nước, hoặc quy trình đặc thù của doanh nghiệp Việt.
Người dùng đã sẵn sàng trả tiền chưa?
Mức độ cam kết vẫn còn thận trọng. Theo VnExpress, 45% người tham gia sẽ dùng sản phẩm AI Việt nếu miễn phí; 38,8% muốn xem kết quả thực tế trước khi quyết định. Chỉ 11,7% cho biết sẵn sàng trả tiền.
Về mức độ tin tưởng sản phẩm AI trong nước, 36,8% chọn “chưa chắc, cần trải nghiệm thực tế” và 30,9% cho biết chưa đủ thông tin để đánh giá. VnExpress lưu ý rằng các kết quả này phản ánh ý kiến của nhóm tự nguyện tham gia khảo sát và không đại diện cho toàn bộ độc giả hay người dùng AI tại Việt Nam.
Góc nhìn Hingewise: khoảng trống 63% không chỉ là bài toán tiếp thị
63% không biết tên sản phẩm AI Việt là vấn đề nhận diện thương hiệu, nhưng sâu hơn là vấn đề trích dẫn. Theo Hingewise, khi ai đó hỏi ChatGPT hoặc AI Overviews (bảng trả lời do AI của Google tạo trên trang kết quả tìm kiếm) để tìm công cụ AI Việt uy tín, câu trả lời chỉ có thể nhắc tới những thương hiệu xuất hiện trong dữ liệu mà các hệ thống này đã học hoặc tìm thấy được. Thương hiệu AI Việt nào ít xuất bản nội dung có cấu trúc, có thể kiểm chứng, và ít được nơi khác nhắc tới, nhiều khả năng sẽ không được nhắc tên, dù sản phẩm tốt đến đâu.
Bốn tiêu chí tin tưởng mà người tham gia nêu ra rất đáng đọc kỹ: độ chính xác, khả năng kiểm chứng, chiều sâu tiếng Việt, và bảo vệ dữ liệu. Thương hiệu hay nhà xuất bản nào liên tục đưa ra nội dung rõ ràng, có thể kiểm tra thực tế, và bám sát bối cảnh địa phương vừa xây dựng niềm tin người dùng vừa tăng khả năng hiển thị trên AI, hai mục tiêu củng cố lẫn nhau thay vì mâu thuẫn.
Ví dụ về mô hình chính quyền hai cấp là tín hiệu cụ thể và có thể hành động. Một người dùng đã trả phí cho công cụ quốc tế mà vẫn nhận thông tin lỗi thời về hành chính địa phương. Đó là khoảng trống nội dung mà nhà xuất bản hoặc sản phẩm Việt có thể chiếm lĩnh, nhưng chỉ khi họ xuất bản thông tin cập nhật, có cấu trúc, ở dạng AI có thể định vị và trích dẫn được: trang có cấu trúc rõ, nguồn minh bạch, và cập nhật liên tục các thay đổi quy định và hành chính Việt Nam, không phải một thông cáo báo chí đơn lẻ.
Theo nhận định của Hingewise, con số 11,7% sẵn sàng trả tiền không phải là mức trần mà là điểm xuất phát. Mức sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm AI Việt nhiều khả năng sẽ tăng theo từng minh chứng về độ chính xác và sự phù hợp địa phương theo thời gian. Nhóm 38,8% muốn xem kết quả thực tế trước mới là phân khúc có thể tác động được: họ không từ chối trả tiền, họ đang yêu cầu bằng chứng. Đây là bài toán giải được với bất kỳ đội ngũ nào sẵn sàng làm cho hiệu suất sản phẩm của mình có thể đo lường và công khai.
Câu hỏi rộng hơn mà VnExpress đặt ra ở cuối bài đáng theo dõi: Việt Nam sẽ chỉ có thêm nhiều người dùng công cụ AI toàn cầu, hay cũng sẽ có thêm người xây sản phẩm mới? Câu trả lời một phần phụ thuộc vào việc các thương hiệu Việt có lấp được khoảng cách nhận diện mà khảo sát này làm lộ ra không, và khoảng cách đó bắt đầu từ nội dung, không chỉ từ code.
Cần kiểm tra gì trước khi đầu tư vào khả năng hiển thị AI?
- Sản phẩm hoặc thương hiệu của bạn đã có nội dung xuất bản đáp ứng bốn tiêu chí tin tưởng chưa: chiều sâu ngôn ngữ, độ chính xác, phù hợp địa phương, bảo vệ dữ liệu?
- Nội dung có được cấu trúc để hệ thống AI có thể phân tích và trích dẫn từng dữ kiện riêng lẻ, hay chỉ là một khối văn bản liên tục?
- Bạn có cập nhật các thay đổi quy định và hành chính Việt Nam (như cải tổ mô hình chính quyền) kịp thời, theo định dạng dễ trích dẫn không?
- Có nguồn bên thứ ba nào đề cập hoặc đánh giá sản phẩm của bạn theo cách mà dữ liệu huấn luyện AI có thể thu thập được không?
- Thương hiệu của bạn có hiện diện trên các nền tảng và danh mục mà hệ thống AI thường tham chiếu khi xử lý truy vấn về thị trường Việt Nam không?
- Bạn có theo dõi xem các công cụ AI có thực sự nhắc tên thương hiệu mình khi người dùng đặt câu hỏi liên quan không, thay vì chỉ xem thứ hạng trên Google?
Nguồn: VnExpress, 4/10/2026
Lam Nguyen · Hingewise
Bài viết được soạn với sự hỗ trợ của AI từ các nguồn dẫn ở trên và đối chiếu với các nguồn đó trước khi đăng. "Góc nhìn Hingewise" là nhận định biên tập của Hingewise, dựa trên khung phân tích và lập trường chúng tôi dùng trong công việc GEO. Cách chúng tôi làm việc: Chính sách biên tập.